Không thể "phạt" dân và doanh nghiệp vì lỗi của cơ quan nhà nước
Chiều ngày 2/10, tại họp báo kinh tế - xã hội, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hồ Chí Minh cho biết, UBND thành phố vừa có văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính kiến nghị bỏ thu khoản tiền người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất quy định tại khoản 2, Điều 257, Luật Đất đai năm 2024.
Theo đó, UBND TP Hồ Chí Minh lập luận rằng, người sử dụng đất không có lỗi trong việc chậm trễ xác định giá đất cụ thể. Thay vào đó, trách nhiệm này thuộc về cơ quan nhà nước. Việc buộc người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu thêm khoản phí 5,4%/năm trong khi họ không thể chủ động đẩy nhanh tiến độ định giá là một gánh nặng không đáng có và thiếu công bằng.
UBND TP Hồ Chí Minh vừa kiến nghị bãi bỏ khoản thu bổ sung 5,4%/năm trên tiền sử dụng đất cho thời gian chậm xác định giá đất, vì cho rằng lỗi không thuộc về người dân và doanh nghiệp. Ảnh: Tiểu Thúy
Kiến nghị này không chỉ dừng lại ở việc bãi bỏ khoản thu bổ sung, mà còn đề xuất Chính phủ trình Quốc hội ban hành nghị quyết cho phép hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng đất trong hạn mức đất ở chỉ nộp tiền sử dụng đất bằng từ 20% - 30% bảng giá đất, nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính, khuyến khích phát triển.
Ngay sau khi thông tin về kiến nghị của TP Hồ Chí Minh được công bố, từ người dân, doanh nghiệp đến chuyên gia, đều hồ hởi ủng hộ.
Đảm bảo công bằng và lợi ích cho người sử dụng đất
Chia sẻ mong mỏi sở hữu một căn nhà ở TP Hồ Chí Minh, chị Phạm Thị Lan (ngụ phường Bình Tiên, TP Hồ Chí Minh) không giấu được sự mừng rỡ khi nghe về kiến nghị này. Chị chia sẻ thẳng thắn: “Khoản thu 5,4% tiền sử dụng đất bổ sung mỗi năm đó, dù ban đầu chủ đầu tư phải chịu, nhưng rồi họ cũng tính hết vào giá bán. Cuối cùng, chính người mua nhà như chúng tôi lại phải gánh. Vậy nên, việc TP Hồ Chí Minh đề xuất bỏ khoản thu này là một tin cực kỳ đáng mừng” - chị Phạm Thị Lan nói,
Ở góc nhìn của doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Công ty Bất động sản Việt An Hoà Trần Khánh Quang khẳng định, kiến nghị của UBND TP Hồ Chí Minh là "đúng đắn và phù hợp với tình hình thực tế".
“Trách nhiệm định giá và thu tiền sử dụng đất thuộc về cơ quan nhà nước, người sử dụng đất chỉ có lỗi nếu không nộp tiền đúng hạn khi đã có thông báo. Do đó, việc bỏ khoản thu 5,4% /năm không chỉ tạo tâm lý thoải mái cho nhà đầu tư, mà còn thúc đẩy môi trường kinh doanh” - ông Trần Khánh Quang phân tích.
Đồng quan điểm, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Đặng Hồng Anh cũng nhận định, việc bãi bỏ khoản thu này sẽ đảm bảo nguyên tắc công bằng và minh bạch trong quản lý. Theo ông, khoản thu bổ sung này là "khoản tiền lãi hoặc tiền phạt chậm nộp" áp dụng cho lỗi không thuộc về doanh nghiệp. Trên thực tế doanh nghiệp không chây ỳ, mà chính cơ quan chức năng chưa hoàn tất công tác định giá.
Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) Lê Hoàng Châu nhấn mạnh, kiến nghị bỏ khoản thu 5,4%/năm tiền sử dụng đất của UBND TP Hồ Chí Minh là cần thiết và nhân văn", giúp doanh nghiệp tránh bị "phạt" oan.
Từ góc độ pháp lý, luật sư Lê Thu Thảo (Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh) cũng hoàn toàn ủng hộ kiến nghị. Bà phân tích rằng, dù khoản tiền đất bổ sung có thể hiểu như phạt chậm nộp, nhưng cần làm rõ nguyên nhân chậm trễ. Nếu chậm trễ do lỗi khách quan từ cơ quan nhà nước, như chưa lựa chọn được đơn vị thẩm định giá đất, thì không thể "cào bằng" mà áp dụng phạt.
Luật sư Lê Thu Thảo cũng chỉ ra những thiệt hại mà người sử dụng đất phải gánh chịu do việc chậm xác định giá đất của cơ quan nhà nước: mất cơ hội đầu tư, mất uy tín với khách hàng, chậm tiến độ dự án, và lãng phí thời gian. Việc tiếp tục yêu cầu họ nộp thêm tiền bổ sung cho khoảng thời gian này là không công bằng, làm tăng thêm chi phí và gánh nặng không chính đáng.
“Kiến nghị của TP Hồ Chí Minh đang mở ra kỳ vọng về một chính sách quản lý đất đai minh bạch, công bằng và hiệu quả hơn, góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội” - luật sư Lê Thu Thảo bày tỏ tin tưởng.
