Cụ thể, Bộ Công thương kiến nghị Thủ tướng cho phép điều hành việc xuất khẩu gạo theo phương án cũ, không hạn ngạch kể từ ngày 1/5, tiếp tục thực hiện theo quy định của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo; Dừng cơ chế điều hành xuất khẩu gạo quy định tại văn bản số 2827/VPCP-KTTH ngày 10/4/2020 của Văn phòng Chính phủ.
Bộ Công thương tiếp tục đề xuất bỏ hạn ngạch, cho phép hoạt động xuất khẩu gạo được trở lại bình thường.
Theo đó, Bộ Công thương cho rằng cần phải cho phép xuất khẩu gạo được trở lại bình thường, tuy nhiên cần phải có một số biện pháp hỗ trợ như chỉ xuất khẩu gạo qua cửa khẩu quốc tế (đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy, đường hàng không). Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ để phòng ngừa xử lý hành vi buôn lậu gạo qua biên giới.
Đồng thời, các thương nhân phải nghiêm túc tuân thủ quy định về việc thường xuyên dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo mà thương nhân đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó.
Theo báo cáo, xuất khẩu gạo tại thời điểm 11h30 ngày 26-4 thực xuất được trên 185.000 tấn gạo, trong tổng số 400.000 tấn hạn ngạch được phép xuất khẩu trong tháng 4. Với tổng lượng gạo có thể xuất khẩu cho vụ đông xuân là 3 triệu tấn, dự kiến gạo xuất tháng 4 là 300.000 - 350.000 tấn, Bộ Công thương cho rằng có thể xuất tối đa là 1,9 triệu tấn và lượng gạo còn lại có thể xuất là 1,3 triệu tấn.
Trong khi theo đánh giá của các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp, vấn đề an ninh lương thực tại thời điểm hiện nay không còn đáng lo ngại như thời điểm cuối tháng 3.
Vì vậy, các ý kiến đều kiến nghị tăng thêm lượng hạn ngạch xuất khẩu tháng 5 là 600.000 - 650.000 tấn, hoặc cho phép xuất khẩu gạo lại bình thường và không áp dụng hạn ngạch.
Đồng thời cần phải có giải pháp đẩy nhanh lượng hàng tồn kho đang tồn tại các cảng do không đăng ký được tờ khai xuất khẩu gạo theo hạn ngạch, đẩy nhanh tốc độ thông quan mặt hàng gạo để giảm thiểu chi phí lưu kho, lưu bãi, lưu tàu.
Bên cạnh đó, Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng Hải quan, Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng, Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an, Bộ Công thương chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ để phòng ngừa, xử lý nghiêm hành vi buôn lậu gạo qua biên giới.
Bộ Công thương sẽ tiếp tục đôn đốc các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo nghiêm túc tuân thủ quy định tại Điều 12 của Nghị định số 107 về việc thường xuyên duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo mà thương nhân đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó và cam kết sẽ cung cấp ngay ra thị trường trong nước nếu được Chính phủ yêu cầu.
Đồng thời đề nghị 20 thương nhân xuất khẩu gạo lớn nhất ký thỏa thuận với ít nhất là 1 hệ thống siêu thị về việc bảo đảm cung cấp lượng dự trữ lưu thông 5% khi được yêu cầu.
Trường hợp thương nhân không thực hiện việc duy trì mức dự trữ lưu thông theo quy định, hoặc không thực hiện cam kết theo thỏa thuận đã ký, hoặc khai báo không trung thực, đã được nhắc nhở nhưng không khắc phục, cho phép Bộ Công thương thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đã cấp cho thương nhân đó.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương cũng cần có trách nhiệm trong việc chỉ đạo các Sở Công thương trên địa bàn tăng cường công tác đôn đốc, giám sát, kiểm tra việc duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% của các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo trên địa bàn, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này.
Ngoài ra, Bộ Công thương cũng cho rằng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần đẩy mạnh công tác sản xuất nông nghiệp, đảm bảo đáp ứng đủ nguồn cung thóc gạo phục vụ nhu cầu lương thực trong nước và xuất khẩu.
