Cúng mùng 5 tháng 5 Tết Đoan Ngọ trong nhà hay ngoài sân?
Tết Đoan Ngọ – ngày lễ truyền thống khi tiết trời đạt “chí dương” còn gọi là tết diệt sâu bọ, thanh lọc cơ thể và tưởng nhớ tổ tiên.
Mỗi vùng miền sẽ có một nét văn hóa và truyền thống khác nhau.Tùy theo phong tục riêng của từng địa phương và điều kiện không gian, việc đặt mâm cúng có thể linh hoạt: Cúng mùng 5 tháng 5 có thể được thực hiện cả trong nhà hoặc ngoài sân, tùy vào phong tục và không gian của mỗi gia đình. Nhưng bàn thờ gia tiên vẫn là nơi linh thiêng nhất để gia chủ gửi gắm lòng thành. Nếu thuận tiện, cúng thêm ngoài sân để trọn nghi lễ càng thêm ý nghĩa.
.jpg)
Ảnh minh họa. (Nguồn ảnh: Internet)
Tết Đoan Ngọ là thời điểm dương khí đạt cực thịnh, là ngày “diệt sâu bọ” theo quan niệm dân gian – không chỉ diệt trừ tà khí trong cơ thể, mà còn tẩy trừ những điều không may mắn trong gia đạo. Việc cúng tổ tiên trong ngày này thể hiện:
- Tấm lòng hiếu kính của con cháu, tri ân người đã khuất, cầu xin phù hộ độ trì.
- Mong muốn tổ tiên giúp gia đình hóa giải điềm dữ, mang lại bình an, khỏe mạnh qua mùa hè nóng bức – thời điểm dễ sinh bệnh.
- Đồng thời, đây là dịp giữ gìn nếp nhà, gắn kết thế hệ trong gia đình qua nghi lễ cúng truyền thống.
Cách đặt mâm cúng Tết Đoan Ngọ 2025 trong nhà:
Mâm lễ được đặt ngay tại khu vực thờ cúng tổ tiên trong nhà. Bố trí lễ vật hợp lý: hoa quả phía trước, bánh tro và xôi chè đặt ở giữa, hương đèn phía sau. Tránh đặt mâm dưới quạt trần hoặc nơi có gió thổi mạnh.
Cúng mùng 5 tháng 5 ngoài sân (ở vị trí trước sân hoặc trước nhà)
Bên cạnh tổ tiên, người Việt còn tin rằng trời đất, thần linh là những đấng che chở, ban phát mùa màng, thời tiết và vận khí. Cúng ngoài sân để:
- Tạ ơn trời đất, thần linh đã phù hộ gia đạo, mùa màng, công việc.
- Cầu mong thiên thời thuận lợi, mùa vụ bội thu, tránh tai ương.
- Dâng lễ ngoài trời còn mang ý nghĩa giải trừ tà khí, “diệt sâu bọ” cả về mặt thể chất lẫn tâm linh.
Đặt mâm cúng ở vị trí bằng phẳng, sạch sẽ, chính diện cửa nhà.
Tránh đặt gần cống rãnh, lối đi. Nên hướng mâm về phía Nam hoặc Đông Nam nếu có thể vì đây là những hướng cát khí trong phong thủy, tượng trưng cho dương khí thịnh vượng, sinh khí tốt lành và sự hài hòa với thiên nhiên.
Những việc nên làm trong Tết Đoan ngọ
Theo quan niệm dân gian, vào ngày này, cơ thể con người, đặc biệt là hệ tiêu hóa, thường có những loại "sâu bọ" ẩn nấp, gây hại nếu không được loại bỏ kịp thời. Sâu bọ chính là các loại vi sinh vật gây bệnh như vi khuẩn, nấm và các ký sinh trùng trong cơ thể. Dưới đây là một số hoạt động phổ biến nên thực hiện trong dịp Tết Đoan ngọ.
Thực hiện nghi thức diệt sâu bọ
Theo quan niệm dân gian, có thể diệt sâu bọ bằng việc ăn thức ăn, hoa quả và uống rượu nếp vào ngày 5/5 Âm lịch. Tại miền Bắc, người dân thường thực hiện nghi thức này ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng sớm. Các món ăn như rượu nếp, bánh tro và hoa quả là những lựa chọn phổ biến để "diệt" sâu bọ.
Với trẻ em, khi trẻ vừa thức dậy, vẫn còn trên giường, hãy cho trẻ ăn hoa quả, một ít rượu nếp và trứng luộc. Điều này nên được thực hiện trước khi trẻ đi đánh răng, rửa mặt và vệ sinh cá nhân.
Người lớn khi thức dậy sẽ súc miệng ba lần để làm sạch sâu bọ, sau đó ăn một quả trứng vịt luộc, uống một ít rượu hoặc ăn một bát rượu nếp để làm cho sâu bọ say, sau đó ăn trái cây để tiêu diệt chúng hoàn toàn.
Cúng gia tiên và thần linh
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ là cách con cháu thể hiện lòng hiếu thảo và biết ơn. Tùy theo phong tục từng vùng miền mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng thường bao gồm:
Hương, hoa tươi, vàng mã, nước sạch.
Cơm rượu nếp/rượu nếp cẩm.
Các loại hoa quả mùa hè (mận, vải, dưa hấu...).
Bánh tro (miền Bắc), Bánh ú bá trạng (miền Nam).
Xôi, chè (chè trôi nước ở miền Nam, chè kê ở miền Trung, chè đậu xanh/sen ở miền Bắc...).
(Ở một số nơi, có thể có thêm thịt vịt - món ăn giải nhiệt theo quan niệm dân gian).
Mâm cúng thường được chuẩn bị tươm tất và dâng lên bàn thờ vào giờ Ngọ (khoảng 11h-1h chiều). Đây cũng là lúc mặt trời và trái đất ở gần nhau nhất. Người xưa cho rằng giờ Ngọ chính là thời điểm nóng bức nhất trong một ngày. Lúc này, mầm bệnh trong tự nhiên cũng như trong cơ thể bắt đầu sinh sôi. Cơ thể con người cũng như mùa màng đều có thể chịu thiệt hại. Vì vậy, con người cần thực hiện các hoạt động thanh lọc và điều hòa cơ thể.
Gội đầu, xông lá thơm
Trong tiết trời oi bức của mùa hè, việc gội đầu và xông lá thơm là hoạt động không thể thiếu trong Tết Đoan ngọ. Người lớn và trẻ em thường dùng lá bưởi, lá mùi, tía tô, kinh giới, sả, tre... để đun nước tắm, xông để phòng bệnh cảm mạo. Đặc biệt, phụ nữ có thói quen gội đầu bằng nước lá thơm với mong muốn có mái tóc đen, mượt mà và óng ả.
Hái lá thuốc và tắm lá thơm
Nhiều nơi còn giữ tục hái lá thuốc vào đúng giờ Ngọ (12 giờ trưa).
Người xưa tin rằng vào thời điểm dương khí mạnh nhất, các loại lá cây có dược tính cao nhất thường được hái như lá kinh giới, tía tô, ngải cứu, lá mùi, lá bưởi... Sau đó, lá thuốc có thể được phơi khô dùng dần hoặc đun nước để tắm, xông hơi, giúp phòng và trị bệnh ngoài da, cảm cúm, xua đuổi tà khí.
Khảo cây (Đánh cây)
Một phong tục độc đáo mà ít người biết trong ngày Tết Đoan Ngọ ở vùng nông thôn là "khảo cây" hay "đánh cây". Người ta dùng dao gõ nhẹ vào gốc các cây ăn quả ít ra quả hoặc bị sâu bệnh, đồng thời trò chuyện như hỏi xem cây có muốn ra quả không. Phong tục này thể hiện mong muốn cây cối sai quả, mùa màng bội thu.
