Theo quan niệm lâu đời của người Việt Nam, ngày rằm gọi là ngày vọng. Vọng có nghĩa là nhìn xa trông rộng, ngày mặt trăng, mặt trời đối xứng nhau ở hai cực xa nhất trong tháng. Người Việt ta coi ngày Vọng là ngày tưởng nhớ tổ tiên, cúng ông bà, ông vải. Ngày Vọng còn có ý nghĩa "Cát tường" xem ngày tốt xấu thấy là ngày tốt nhất trong tháng.
Vào ngày rằm âm lịch, các gia đình Việt Nam thường làm lễ cúng gia tiên, gia thần để cầu xin cho mọi người trong gia đình được khỏe mạnh, bình an và may mắn...
Lễ vật ngày rằm cúng gia tiên, cúng thổ công thường là lễ chay: Hương, hoa, trầu cau, quả, tiền vàng. Ngoài lễ chay cũng có thể cúng thêm lễ mặn vào ngày này gồm: Rượu, thịt gà luộc, các món mặn.
Lễ vật cúng rằm. Ảnh: Minh Trang
Văn khấn ngày rằm tháng 10 cúng Thổ công và các vị thần theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hoá Thông tin):
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
- Con xin kính lạy chín phương Trời, mười Phương Chư Phật và Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ cùng chư vị Tôn thần.
- Con xin kính lạy ngài Đông Thần Quân.
- Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ và Phúc đức Tôn thần.
- Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ tài thần.
- Con thành tâm kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch.
- Con kính lạy các Ngài Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Tín chủ (chúng) con tên là: ……...... Ngụ tại: ………
Hôm nay là ngày 15 tháng 10 năm Quý Mão 2023, tín chủ chúng con xin thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả và đốt nén hương thơm kính dâng lên trước án.
Chúng con xin thành tâm kính mời: Ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân và ngài Bản gia Thổ Địa. Long Mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính thần và các vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Chúng con cúi xin các Ngài thương xót thương tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám cho tấm lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc công việc hanh thông.
Người người được hưởng sự bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con xin lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần kèm 3 lạy)
Văn khấn ngày rằm tháng 10 cúng gia tiên theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hoá Thông tin):
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
- Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật và Chư Phật mười phương.
- Con kính Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển Tỷ cùng chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ)
Tín chủ (chúng) con tên là:…….....
Ngụ tại: …….............
Hôm nay là ngày 15 tháng 10 năm Quý Mão 2023, tín chủ con nhờ ơn đức trời đất và chư vị Tôn thần, cù lao Tiên Tổ, thành tâm bày biện sắm lễ, hương, hoa trà quả và thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, ngài Bản gia Táo quân, ngài Bản xứ Thần linh, Thổ địa, Tài thần, Ngũ phương, Long mạch. Cúi xin các vị giáng lâm trước án, chứng giám cho lòng thành của chúng con, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ tỷ, Tổ khảo và chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ…, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng hiện về, chứng giám cho lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con xin kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ ngụ tại nhà này, đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, phù hộ gia trì cho chúng con luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, làm ăn phát tài, gia đình thuận hoà.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
