Minh bạch thị trường bất động sản từ dữ liệu số

Liên quan đến vấn này, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính cho rằng, khi hệ thống thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, danh mục dự án đầu tư, tiến độ triển khai được công khai, minh bạch, người dân và nhà đầu tư sẽ có đủ cơ sở để đưa ra quyết định hợp lý, qua đó hạn chế đầu cơ theo tin đồn, giảm thiểu rủi ro “bong bóng” giá. Bên cạnh đó, dữ liệu minh bạch cũng giúp cơ quan quản lý kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường của thị trường, từ đó có biện pháp điều tiết sớm, thay vì để “nóng” rồi mới xử lý. Đối với DN, dữ liệu đầy đủ giúp giảm chi phí tìm kiếm thông tin, nâng cao khả năng dự báo, xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp với nhu cầu thực của thị trường. Ngoài ra, minh bạch hóa dữ liệu còn là điều kiện tiên quyết để phát triển các sản phẩm tài chính BĐS lành mạnh, như quỹ đầu tư BĐS, chứng khoán hóa BĐS, góp phần đa dạng hóa nguồn vốn cho thị trường. “Minh bạch hóa dữ liệu không đơn thuần là việc công bố thông tin, mà cốt lõi là phải bảo đảm “đúng – đủ – sống”. “Đúng” là dữ liệu phải chính xác, có kiểm chứng, tránh tình trạng mỗi nơi một số liệu, gây nhiễu loạn thông tin. “Đủ” là dữ liệu phải bao quát toàn bộ các phân khúc của thị trường. “Sống” là dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên, phản ánh sát diễn biến thực tế của thị trường” – ông Trần Ngọc Chính nêu quan điểm.

Nhận diện những khó khăn trong việc xây dựng và minh bạch hóa thông tin thị trường BĐS hiện nay, theo TS Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam, việc xây dựng và vận hành hệ thống thông tin thống nhất vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, cả về thể chế, kỹ thuật lẫn tổ chức thực hiện. Thách thức lớn nhất là tình trạng dữ liệu BĐS đang bị phân tán (về quy hoạch, đất đai thuộc ngành NN&MT; dữ liệu nhà ở thuộc ngành xây dựng; giá giao dịch, thuế, tín dụng lại nằm ở cơ quan tài chính, ngân hàng…) gây khó khăn cho công tác tổng hợp, phân tích và dự báo thị trường.

Xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường BĐS đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn và đội ngũ nhân lực có chuyên môn sâu. Tuy nhiên, nhiều địa phương, hạ tầng công nghệ còn hạn chế, đội ngũ cán bộ làm công tác dữ liệu chủ yếu kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản. Một thách thức không nhỏ là vấn đề bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư liên quan đến cá nhân, DN. Đồng thời, nguy cơ “hình thức hóa” nếu thiếu cơ chế giám sát, hệ thống rất dễ trở thành “kho dữ liệu tĩnh”, không phản ánh đúng thực trạng thị trường.

“Để khắc phục hạn chế trước hết cần hoàn thiện hành lang pháp lý và chuẩn hóa dữ liệu thống nhất trên phạm vi toàn quốc, từ chỉ tiêu, phương pháp thu thập đến tần suất cập nhật; đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia theo mô hình tập trung, liên thông đa ngành gồm đất đai, quy hoạch, dân cư, thuế, tín dụng; đầu tư hạ tầng công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực quản lý dữ liệu; khuyến khích DN, hiệp hội và người dân tham gia giám sát, phản hồi thông tin thị trường. Việc gắn trách nhiệm người đứng đầu bộ, ngành, địa phương là yếu tố then chốt để tránh hình thức hóa; đồng thời phải thực hiện theo lộ trình, phân loại rõ nội dung công khai, bảo đảm an toàn dữ liệu” – TS Nguyễn Văn Đính phân tích.

Bên cạnh đó, các chuyên gia đều cho rằng, việc xây dựng và minh bạch thông tin dự liệu thị trường BĐS cần gắn liền với quá trình chuyển đổi số quốc gia, trong đó dữ liệu BĐS được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác như đất đai, dân cư, đăng ký DN, thuế, tín dụng. Kết hợp ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn (Big Data) tạo nền tảng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cần tránh tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu kết nối, dẫn đến lãng phí nguồn lực.