Lợi ích kép khi vận hành sàn giao dịch vàng

Kỳ vọng của người dân với sàn giao dịch vàng là có thật và hoàn toàn chính đáng. Nhưng kỳ vọng đó chỉ có thể hiện thực hóa khi niềm tin được xây dựng bằng cơ chế minh bạch, và hành động được thúc đẩy bằng lợi ích cụ thể. NHNN dự kiến thí điểm sàn giao dịch theo 3 giai đoạn, trong đó, bước đầu sẽ tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất. Sang giai đoạn hai, cơ quan quản lý sẽ mở rộng thêm sản phẩm vàng miếng. Ở giai đoạn cuối cùng, các loại vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ quỹ và công cụ phái sinh sẽ xuất hiện và kết nối với quốc tế.

Về mô hình dự kiến, NHNN cho biết, thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia; cho phép đưa vàng vào giao dịch trên Sở giao dịch hàng hóa; và hình thành sàn vàng trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý Ngoại hối cho rằng, đây là thời điểm phù hợp để triển khai sàn giao dịch vàng, vì mô hình này vẫn bảo đảm nguyên tắc Nhà nước giữ vai trò quản lý theo quy định pháp luật.

Các chuyên gia kinh tế đều đồng tình rằng mô hình sàn giao dịch vàng cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam, và phải đi qua một lộ trình rõ ràng để tránh lặp lại sai lầm trong quá khứ. Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi đánh giá, việc chia thành 3 giai đoạn thể hiện cách tiếp cận bài bản, có tầm nhìn dài hạn. Giai đoạn đầu nhằm xây dựng nền tảng pháp lý và hạ tầng kỹ thuật; giai đoạn hai mở rộng thanh khoản và đa dạng hóa sản phẩm; còn giai đoạn ba hướng tới hội nhập, kết nối với các chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng thế giới và trong nước biến động mạnh, chuyên gia Nguyễn Quang Huy cho rằng việc đẩy nhanh một số khâu kỹ thuật có thể được cân nhắc, song cần đặt trong nguyên tắc an toàn, minh bạch và quản lý rủi ro chặt chẽ. Cách làm này vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, vừa bảo đảm tính ổn định của thị trường.

Đồng quan điểm, TS Đinh Tuấn Minh - Giám đốc nghiên cứu Trung tâm Nghiên cứu giải pháp thị trường cho các vấn đề kinh tế - xã hội (MASSEI) nhận định, lộ trình giao dịch của sàn vàng quốc gia như NHNN đưa ra khá thận trọng, nhưng phù hợp khi Việt Nam chưa có kinh nghiệm. Tuy nhiên, có thể xem xét cho chạy song song các giai đoạn với nhau mà không cần phải thực hiện xong giai đoạn 1 thì mới chuyển sang giai đoạn 2, 3. “Chẳng hạn, khi đưa sàn vàng vào giao dịch trong giai đoạn đầu thì song song ban hành các quy định, chính sách và có mốc thời gian cụ thể để các DN ngân hàng được cấp phép tham gia sàn vàng chuẩn bị về hạ tầng công nghệ, nhân sự. Có thể sàn vàng hoạt động giai đoạn đầu trong vòng 1 năm thì sau đó bước tiếp luôn vào giai đoạn 2 và 3 mà không cần phải chờ đợi quá lâu” - TS Đinh Tuấn Minh.

Theo TS Đinh Tuấn Minh, sản phẩm vàng không phức tạp như tài sản số, tài sản mã hóa, trong khi Việt Nam đã cho thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Do vậy, việc lập sàn giao dịch với đầy đủ các sản phẩm giao dịch như chứng chỉ vàng, công cụ phái sinh thì mới giúp thu hút được nguồn vốn trong dân.

TS Nguyễn Trí Hiếu lại đề cập đến vận hành và có cơ chế khuyến khích tạo niềm tin rõ ràng. “Tất cả việc vận hành, thực hiện đều phải hướng đến điều quan trọng là làm sao tạo được sự tin tưởng của người dân vào sàn giao dịch vàng” - TS Nguyễn Trí Hiếu bày tỏ.

Để sàn giao dịch vàng phát huy đúng vai trò và đáp ứng kỳ vọng, các chuyên gia cho rằng, cần khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ. Các quy định liên quan đến đối tượng tham gia giao dịch, tiêu chuẩn vàng được phép giao dịch, cơ chế thanh toán – bù trừ, cũng như trách nhiệm giám sát của các cơ quan quản lý cần được xác định cụ thể, minh bạch và nhất quán. Minh bạch thông tin phải được coi là nguyên tắc xuyên suốt trong vận hành sàn giao dịch vàng.