Nuôi dưỡng qua chế độ ăn uống
Chính khí được sinh ra hằng ngày từ ăn uống thông qua hoạt động của tỳ vị. Vì vậy, cần ăn ấm, ăn chín, ăn điều độ. Thức ăn quá lạnh, nhiều đá, đồ sống hoặc ăn uống thất thường làm tỳ vị suy yếu, khiến chính khí giảm dần.
Nên ưu tiên cơm, cháo, súp nấu chín kỹ; canh rau củ như bí đỏ, cà rốt, khoai lang; thịt nạc, cá, trứng chế biến đơn giản. Người hay bị cúm, viêm họng có thể dùng cháo gạo tẻ nấu gừng tươi hoặc hành trắng.
.jpg)
Ảnh minh họa. (Nguồn ảnh: Internet)
Giữ ấm đúng cách
Gió lạnh và lạnh ẩm dễ làm tổn thương chính khí, đặc biệt là phế khí. Các vị trí cần giữ ấm gồm cổ – gáy, ngực và bàn chân. Thói quen ra ngoài sáng sớm khi cổ, ngực hở dễ gây viêm họng, ho kéo dài. Mùa lạnh nên uống nước ấm thường xuyên để làm ấm tỳ vị và bảo vệ đường hô hấp.
Hít thở và vận động nhẹ
Mỗi ngày nên dành 5–10 phút hít thở sâu, chậm để hỗ trợ nuôi dưỡng phế khí. Ngoài ra, đi bộ, xoa bóp, kéo giãn cơ thể buổi sáng giúp khí huyết lưu thông, chính khí được phân bố đều.
Ngủ đủ và đúng giờ
Chính khí được phục hồi mạnh nhất khi cơ thể nghỉ ngơi, đặc biệt vào ban đêm. Thức khuya kéo dài khiến chính khí hao tổn dù ăn uống đầy đủ. Nên ngủ trước 23 giờ, ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ.
Dưỡng thận
Thận là gốc của tiên thiên, liên quan đến sức đề kháng lâu dài. Dưỡng thận bắt đầu từ sinh hoạt: ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, giữ ấm vùng thắt lưng, bàn chân, tránh lao lực kéo dài...
Một số món ăn phù hợp gồm cháo đậu đen, mè đen; canh xương hầm củ sen; nước ấm nấu kỷ tử, táo đỏ.
Giữ tinh thần ổn định
Tinh thần ảnh hưởng trực tiếp đến khí. Lo âu, căng thẳng kéo dài làm khí uất trệ, khiến chính khí suy yếu, vì vậy cần: giữ tâm lý thư thái, tránh suy nghĩ quá mức, dành thời gian nghỉ ngơi tinh thần mỗi ngày...
Chỉ cần mỗi ngày vài phút tĩnh tâm, hít thở chậm hoặc làm việc mình yêu thích, cơ thể đã có điều kiện phục hồi chính khí tốt hơn.
Nâng cao chính khí cần chú ý những gì?
- Khử tà để phù chính, vận dụng mọi biện pháp để trừ tà, nhất là khi tà khí thịnh, chính khí hư. Hay nói cách khác là lấy "công" làm "bổ", công bổ kiêm trị.
- Chú ý yếu tố môi trường vì con người sống trong môi trường tự nhiên, chịu ảnh hưởng của khí trong trời đất, khí hậu của bốn mùa. Sự vận động của âm - dương trong giới tự nhiên với sinh lý và bệnh lý của con người có mối quan hệ mật thiết.. Vì vậy khi phù chính phải xem xét đến yếu tố âm - dương của trời đất, thay đổi của hoàn cảnh tự nhiên một cách hợp lý.
- Tu dưỡng đạo đức cũng làm tăng chính khí. Cổ nhân có câu "nhất chính áp bách tà", không chỉ áp dụng trong mối quan hệ giữa người với người, mà còn rất được coi trọng trong việc giữ gìn sức khỏe. Việc nâng cao chính khí không thể không gắn liền với việc tu dưỡng đạo đức và giữ gìn lối sống sinh hoạt lành mạnh.
Ngày nay nhiều người không chú trọng gìn giữ phẩm cách, buông thả cầu lạc, vì lợi ích cá nhân mà không từ thủ đoạn, tự mình hủy hoại chính khí của bản thân, khiến tà khí dễ dàng xâm nhập mà phát sinh thành bệnh. Do vậy, theo quan điểm của y học cổ truyền, việc phù chính khứ tà không thể tách rời với việc tu dưỡng đạo đức và tâm tính.
