Cách phòng ngừa đột quỵ trong mùa đông

Vì sao đột quỵ thường tăng vào mùa lạnh?

Thống kê tại các bệnh viện ở Việt Nam cho thấy, số ca bệnh nhân đột quỵ tăng khoảng 15% - 20% vào mùa đông. Một số nghiên cứu về nhịp sinh học chỉ ra rằng đột quỵ thường xuất hiện nhiều hơn vào buổi sáng; trong nhiều báo cáo có tỷ lệ khởi phát giữa 6 giờ sáng và trưa chiếm phần đáng kể. Đây là lúc huyết áp tăng nhanh khi cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc vỡ mạch.

Vào mùa lạnh, cơ thể tăng tiết hormon catecholamine, gây co mạch và tăng huyết áp – điều này làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đồng thời, người cao tuổi thường khó thích ứng nhiệt độ; khi ra khỏi chăn ấm hoặc tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch co, huyết áp tăng, có thể dẫn đến tai biến mạch máu não.

Hơn nữa, trong thời tiết lạnh, số lượng hồng cầu và tiểu cầu trong máu có thể tăng, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch, nhất là ở người cao tuổi có xơ vữa động mạch hoặc mỡ máu cao. Mùa lạnh cũng khiến chúng ta lười vận động hơn, ăn uống ít lành mạnh, dẫn đến tăng cân, tăng mỡ, và huyết áp cao – tất cả đều làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Theo y học cổ truyền, chứng đột quỵ (trúng phong) ở người cao tuổi chủ yếu xuất phát từ tình trạng Can – Thận mất điều hòa do ăn uống, sinh hoạt hoặc tình chí không điều độ. Khi Can Thận âm suy, hư phong nội động dễ phát; thêm hàn lạnh mùa đông làm trở trệ kinh lạc, bít tắc thanh khiếu, gây ra các triệu chứng đột quỵ.

Ảnh minh họa. (Nguồn ảnh: Internet)

Một số biện pháp phòng ngừa đột quỵ vào mùa lạnh

Làm ấm cơ thể

Để ngăn ngừa đột quỵ vào mùa lạnh thì việc giữ ấm cơ thể là vô cùng quan trọng. Chúng ta cần phải biết làm ấm cơ thể khi ra khỏi giường, nhất là người cao tuổi. Sau khi ngủ dậy, mọi người không nên vùng dậy đi lại ngay mà cần có thời gian khởi động để cơ thể dần thức dậy. Nên nắn bóp nhẹ nhàng, làm nóng các cơ, khớp trước khi bước xuống giường. Với người có bệnh xương khớp, tim mạch cũng phải khởi động nhẹ trước khi bước xuống giường để tránh tai nạn, tai biến…

Ngoài ra, mùa lạnh cần nghỉ ngơi, sinh hoạt, làm việc trong một không gian ấm áp, tránh tiếp xúc đột ngột với gió lạnh. Thường xuyên uống nước ấm, ăn những đồ ăn ấm nóng. Trường hợp phải ra ngoài trời, hãy trang bị bằng những bộ đồ ấm áp, đội mũ len, đeo khăn, găng tay, đặc biệt giữ ấm đầu và cổ.

Bỏ thuốc lá 

Hút  là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ. Các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông, khiến máu khó lưu thông lên não. Dù đã hút lâu năm, việc ngừng hút thuốc vẫn giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Không chỉ bảo vệ mạch máu não, việc bỏ thuốc còn giúp giảm nguy cơ bệnh tim, tăng huyết áp và các biến chứng mạch máu khác — những yếu tố có thể cộng hưởng và làm nguy cơ đột quỵ tăng cao trong mùa lạnh.

Theo dõi và kiểm soát huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ số một dẫn đến đột quỵ. Trong thời tiết lạnh, mạch máu co lại, làm huyết áp tăng đột ngột và gây áp lực lớn lên thành mạch. Điều này có thể dẫn tới tổn thương mạch, hình thành mảng xơ vữa, thậm chí vỡ mạch.

Vì vậy, mỗi người — đặc biệt là người trung niên và cao tuổi — nên đo huyết áp thường xuyên, nhất là vào buổi sáng và tối. Nếu chỉ số tăng cao hoặc dao động bất thường, cần trao đổi sớm với bác sĩ để điều chỉnh lối sống hoặc điều trị phù hợp. Kiểm soát huyết áp tốt đồng thời giúp giảm nhiều biến chứng tim mạch và bảo vệ não bộ.

Ăn uống lành mạnh để bảo vệ tim mạch và não bộ

Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ. Một thực đơn lành mạnh sẽ giúp kiểm soát cholesterol, ổn định mỡ máu và duy trì huyết áp ở mức an toàn.

Cụ thể, nên ưu tiên:

- Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám, các loại hạt và đậu để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất tốt cho tim mạch.

- Giảm chất béo bão hòa, trans fat và thực phẩm giàu cholesterol do chúng dễ thúc đẩy xơ vữa động mạch.

-Hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn vì ăn mặn làm tăng huyết áp.

- Uống đủ nước để tránh tình trạng máu đặc — yếu tố dễ hình thành cục máu đông, đặc biệt trong mùa lạnh.

Mùa đông khiến nhiều người ăn nhiều hơn, ưu tiên đồ nhiều đạm và chất béo để giữ ấm. Vì vậy, việc kiểm soát khẩu phần và lựa chọn thực phẩm hợp lý càng quan trọng.

Duy trì hoạt động thể chất

Ít vận động là một trong những nguyên nhân âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ. Khi cơ thể ít di chuyển, tuần hoàn máu kém, dễ tăng cân, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành tập ít nhất 150 phút/tuần ở mức độ vừa hoặc 75 phút/tuần ở mức độ mạnh.

Nếu thời tiết lạnh khiến bạn ngại ra ngoài, có thể tập tại nhà: Đi bộ tại chỗ, tập yoga, kéo giãn, aerobic nhẹ… Tập luyện đều đặn giúp cải thiện lưu thông máu, ổn định huyết áp, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng — tất cả đều giúp hạn chế nguy cơ đột quỵ.

Kiểm soát cân nặng, mỡ máu và bệnh nền

Thừa cân, tiểu đường, rối loạn lipid máu hay bệnh tim mạch đều làm tăng nguy cơ đột quỵ. Vì vậy, ngoài duy trì chế độ ăn hợp lý và vận động thường xuyên, người có bệnh nền cần theo dõi cân nặng, đường huyết, mỡ máu và tuân thủ điều trị. Việc này đặc biệt quan trọng với người từng bị đột quỵ hoặc có nguy cơ cao.

Khám sức khỏe định kỳ

Đột quỵ thường liên quan đến những bệnh mạn tính âm thầm, vì vậy khám định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời. Việc theo dõi huyết áp, đường huyết, cholesterol và chức năng tim mạch giúp giảm đáng kể nguy cơ tai biến.

Ngoài các biện pháp trên, mỗi người nên hạn chế rượu bia, kiểm soát stress và ngủ đủ giấc. Stress kéo dài và thiếu ngủ đều ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp và tim mạch, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ.