Theo ghi nhận từ Cục Hải quan, ngay sau khi các quy định mới về quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) có hiệu lực, một nút thắt pháp lý nghiêm trọng đã phát sinh tại các cửa khẩu diễn ra tình trạng các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.
Mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với: việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
.jpg)
Ảnh minh họa. (Nguồn ảnh: Internet)
Hệ quả là các đơn vị kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu đồng loạt tạm ngưng cấp giấy chứng nhận, khiến hàng hóa không đủ điều kiện để thông quan.
Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan chỉ tính riêng trong ngày 30/01/2026, số lượng hàng hóa ùn ứ tại các cửa khẩu trọng điểm đã lên tới con số khổng lồ. Tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra ATTP để được thông quan hàng hóa. Tương tự, tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai): 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuỗi chưa có kết quả kiểm tra ATTP.
Ngoài ra, tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hoá là thực phẩm bị ùn tắc tính đến thời điểm hiện tại như sau: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe,...
Hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo có hạn sử dụng ngắn ngày nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng, tất cả thiệt hại đều đẩy về phía doanh nghiệp.
Đặc biệt dễ dẫn đến nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện, nhất là trong đợt cao điểm tết nguyên đán sắp đến.
Do vậy, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, Cục Hải quan đề nghị các Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao) sớm hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa gây mất an toàn an ninh tại cửa khẩu.
