.jpeg)
Hội thảo "Báo chí với công tác nhận diện và phòng, chống lừa đảo qua ứng dụng ngân hàng số" thu hút sự quan tâm lớn từ các chuyên gia, cơ quan quản lý và truyền thông. Ảnh: Ban tổ chức
Ngày 18/12, tại TP Hồ Chí Minh, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Tạp chí An ninh mạng Việt Nam tổ chức Hội thảo: "Báo chí với công tác nhận diện và phòng, chống lừa đảo qua ứng dụng ngân hàng số". Hội thảo là diễn đàn trao đổi, nhận diện toàn diện các rủi ro, đề xuất giải pháp đồng bộ để bảo vệ an toàn cho người dùng và hệ thống tài chính - ngân hàng, đặc biệt trong nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo chí.
Hàng nghìn tỷ đồng “bốc hơi” từ ví điện tử
Thông tin từ Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước cho thấy, từ đầu năm 2025 đến nay thông qua hệ thống SIMO đã phát hiện 592.000 bản ghi tải khoản thanh toán, ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo. Qua đó, cảnh báo khách hàng và ngăn chặn hàng trăm nghìn lượt giao dịch, bảo vệ hơn 2.570 tỷ đồng khỏi rủi ro. Còn theo Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận hơn 1.500 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với tổng thiệt hại ước tính trên 1.660 tỷ đồng. Đáng chú ý, phần lớn các vụ việc liên quan trực tiếp đến giao dịch tài chính và các ứng dụng ngân hàng số.
Thiếu tướng Lê Minh Mạnh - Chi hội trưởng Chi hội Phía Nam, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhấn mạnh tội phạm đang nhắm thẳng vào người dùng, biến họ thành "mắt xích yếu" nhất trong chuỗi an ninh số. Ảnh: Ban tổ chức
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thiếu tướng Lê Minh Mạnh - Chi hội Trưởng Chi hội phía Nam, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, nguyên Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, nhấn mạnh tội phạm hiện không tấn công trực diện vào hệ thống lõi được bảo vệ nhiều lớp của ngân hàng, mà tập trung khai thác sơ hở từ người dùng. Các thủ đoạn đã vượt xa tính đơn lẻ, thủ công, chuyển mình thành các kịch bản tinh vi, có tổ chức, xuyên biên giới. Tội phạm tận dụng triệt để trí tuệ nhân tạo (AI), deepfake, giả mạo sinh trắc học và khai thác sâu tâm lý chủ quan, thiếu kỹ năng an toàn số của nạn nhân.
“Lừa đảo qua ứng dụng ngân hàng số đã trở thành thách thức an ninh phi truyền thống, tác động trực tiếp đến an ninh tài chính, trật tự xã hội và nền tảng niềm tin số quốc gia” - Thiếu tướng Lê Minh Mạnh nói.
Tiến sĩ Đinh Thế Hiển phân tích sự "lệch pha" trong truyền thông ngân hàng, kêu gọi sự hợp tác chặt chẽ với báo chí để nâng cao nhận thức cộng đồng. Ảnh: Ban tổ chức
Đồng quan điểm về sự cần thiết phải thay đổi cách tiếp cận, Tiến sĩ Đinh Thế Hiển - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế ứng dụng chỉ ra sự lệch pha trong công tác truyền thông của các nhà băng. Theo ông Hiển, ngân hàng có đội ngũ tiếp thị (marketing) rất giỏi kinh doanh, bán hàng nhưng lại yếu và lúng túng khi truyền thông về an toàn bảo mật. Ông kiến nghị ngân hàng không nên cố ôm mảng cảnh báo nếu không đủ năng lực chuyên biệt mà cần cái bắt tay thực chất với cơ quan báo chí. Báo chí có kỹ năng chuyển tải các thông điệp khô khan thành nội dung dễ hiểu, giúp người dân nâng cao cảnh giác hiệu quả hơn cách làm cục bộ hiện nay.
Lá chắn pháp lý và nền tảng giáo dục
Để đối phó với những thách thức trên, khung pháp lý đóng vai trò vô cùng quan trọng. Luật sư Lê Ngô Trung - Giám đốc Công ty Luật TNHH Trung Lê và Cộng sự, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, thông tin rằng Luật An ninh mạng 2025 đã dành phần lớn các quy định liên quan đến chế tài mạnh mẽ đối với hành vi tội phạm mạng.
Luật sư Lê Ngô Trung - Giám đốc Công ty Luật TNHH Trung Lê và Cộng sự, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh làm rõ những quy định của Luật An ninh mạng 2025, tạo "lá chắn pháp lý" quan trọng trong cuộc chiến chống tội phạm mạng. Ảnh: Ban tổ chức
Điểm nhấn của luật mới không chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Nhà nước trong việc phòng ngừa, gồm:
Phổ biến kiến thức: Nhà nước sẽ tham gia mạnh mẽ vào quá trình phổ biến kiến thức an ninh mạng trên phạm vi cả nước.
Khuyến khích hợp tác: Thúc đẩy các cơ quan nhà nước phối hợp với tổ chức tư nhân, cá nhân thực hiện các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức về an ninh mạng.
Phát triển công nghệ và nhân lực: Luật còn quy định về việc thúc đẩy chuyển giao, nghiên cứu, làm chủ và phát triển công nghệ, sản phẩm, dịch vụ công nghiệp an ninh mạng, đồng thời tổ chức đào tạo, tối ưu hóa nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao.
Các chuyên gia nhận định, báo chí là "lá chắn nhận thức" và "mắt xích kết nối" quan trọng, giúp truyền tải thông điệp cảnh báo, bảo vệ người dân khỏi các nguy cơ lừa đảo. Ảnh: Ban tổ chức
Như vậy, để đối phó hiệu quả với tội phạm lừa đảo ngân hàng số, theo luật sư Lê Ngô Trung cần một chiến lược toàn diện, kết hợp giữa sự minh bạch và chủ động trong truyền thông từ phía ngân hàng, kỹ năng chuyển tải thông điệp của báo chí, cùng với nền tảng pháp lý vững chắc và sự chung tay nâng cao nhận thức từ cộng đồng.
Tổng Biên tập Tạp chí An ninh mạng Việt Nam - Nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương khẳng định: "Khi mỗi người dân được trang bị đầy đủ thông tin, khi báo chí làm tốt vai trò định hướng và các chủ thể cùng hành động có trách nhiệm, thì ngân hàng số sẽ thực sự trở thành động lực phát triển, thay vì là điểm yếu để tội phạm lợi dụng”.
Tại hội thảo, các chuyên đã chỉ ra các hình thức lừa đảo phổ biến như phishing (giả mạo website, ứng dụng), smishing (tin nhắn giả mạo), vishing (gọi điện giả danh) và các thủ đoạn sử dụng AI, deepfake. Để chống lại chúng, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, lực lượng chức năng và báo chí là chìa khóa để ngân hàng số thực sự trở thành một nền tảng an toàn, hiệu quả cho sự phát triển của quốc gia.
| “Báo chí không chỉ là kênh phản ánh các vụ việc đã xảy ra, mà cần trở thành lực lượng đồng hành trong công tác cảnh báo sớm, tuyên truyền, giáo dục cộng đồng. Mỗi bài viết, bản tin chính xác, kịp thời và có trách nhiệm sẽ góp phần hình thành "lá chắn nhận thức" cho người dân, một "phòng tuyến mềm" nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh, an toàn không gian mạng”, Thiếu tướng Lê Minh Mạnh, Chi hội trưởng Chi hội Phía Nam – Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia |
