Lúng túng xuất hóa đơn mùa cao điểm kinh doanh
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, từ chợ truyền thống đến các tuyến phố kinh doanh đều tấp nập người mua kẻ bán. Hoa tươi, thực phẩm, quà biếu, đồ gia dụng… đồng loạt vào mùa tiêu thụ mạnh. Với nhiều hộ kinh doanh, đây là thời điểm quyết định doanh thu cả năm. Sau hơn một tháng bỏ thuế khoán, việc áp dụng cơ chế kê khai trong bối cảnh cao điểm cận Tết đã mang lại nhiều trải nghiệm rất “thật”.
Chị Nguyễn Thị Phượng – chủ một cửa hàng kinh doanh hoa tươi trên địa bàn phường Dương Nội cho biết, ngay từ đầu tháng Chạp đã tăng lượng nhập hàng gấp ba lần ngày thường để phục vụ thị trường Tết. So với thời điểm đầu tháng 1, việc lập bảng kê, lưu chứng từ đã bớt lúng túng hơn. “Ban đầu tôi rất lo, nhưng làm dần rồi cũng quen. Giờ mỗi lần nhập hàng đều cố gắng phân loại rõ nhà cung cấp nào có hóa đơn, nhà cung cấp nào phải làm bảng kê” – chị Phượng chia sẻ.
.jpg)
Người tiêu dùng tham khảo các giỏ quà Tết. Ảnh: Hoài Nam
Tuy nhiên, trong cao điểm cận Tết, khó khăn lại nảy sinh từ chính chuỗi cung ứng. Không phải nhà vườn nào cũng có khả năng xuất hóa đơn. Một số hộ trồng hoa nhỏ lẻ, chưa đăng ký kinh doanh, vẫn ngại ký xác nhận bảng kê vì sợ phát sinh nghĩa vụ thuế. Với những lô hàng lớn phục vụ Tết, việc thiếu hóa đơn đầu vào khiến hộ kinh doanh phải giải thích, đối chiếu nhiều lần, vừa mất thời gian vừa tiềm ẩn rủi ro.
Tại chợ Hà Đông, bà Lê Thị Thoa - tiểu thương kinh doanh hàng tạp hóa gia dụng cho biết, sau hơn một tháng chuyển sang kê khai, bà đã quen với việc yêu cầu nhà cung cấp xuất hóa đơn. Dù vậy, một vấn đề khiến bà vẫn băn khoăn là giá trị hóa đơn chưa phản ánh đúng giao dịch thực tế. “Có hóa đơn nhưng giá lại thấp hơn giá mua bán. Cận Tết nhập hàng nhiều, tôi cũng không thể kiểm soát từng hóa đơn. Chỉ lo sau này cơ quan thuế đối chiếu thì mình lại khó giải trình” - bà Thoa nói.
Ở khu vực ngoại thành, chị Nguyễn Thị Tuyết - hộ kinh doanh tại xã Hương Sơn cho rằng, áp lực lớn nhất dịp cận Tết nằm ở khâu bán ra. “Khách mua lẻ rất đông, nhưng hầu như không ai lấy hóa đơn. Mình vẫn phải xuất và lưu trữ đầy đủ. Những ngày cao điểm, vừa bán hàng vừa lo giấy tờ cũng khá căng” - chị Tuyết bộc bạch.
Những câu chuyện trên cho thấy, sau hơn một tháng triển khai, hộ kinh doanh đã bắt đầu quen với cách làm mới, nhưng khi bước vào cao điểm Tết, những “điểm nghẽn” từ thực tiễn mua bán lại càng bộc lộ rõ.
Theo quy định, từ ngày 1/1/2026, khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh trên cả nước chính thức rời bỏ cơ chế thuế khoán, chuyển sang tự khai, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế. Sau hơn một tháng triển khai, chủ trương này được đánh giá là đã đi vào nền nếp bước đầu, song vẫn cần thêm thời gian để “ngấm” vào đời sống kinh doanh, nhất là trong những giai đoạn cao điểm như cận Tết.
Tăng hỗ trợ để hộ kinh doanh yên tâm buôn bán dịp Tết
Làm rõ các băn khoăn của hộ kinh doanh, bà Phạm Thị Minh Hiền - Phó Trưởng ban Chính sách, thuế quốc tế (Cục Thuế, Bộ Tài chính) cho biết, chính sách mới được thiết kế theo hướng giảm gánh nặng cho nhóm hộ nhỏ. Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân đã được nâng lên 500 triệu đồng/năm. Phần lớn hộ kinh doanh nhỏ chỉ thực hiện kê khai, chưa phát sinh nghĩa vụ nộp hai sắc thuế này.
Về hóa đơn điện tử, quy định tiếp tục phân loại rõ theo quy mô. Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên mới bắt buộc áp dụng. Với nhóm doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống, pháp luật không bắt buộc và chỉ kê khai một lần trong năm. Theo bà Hiền, đây là cách tiếp cận có lộ trình, nhằm giúp hộ kinh doanh thích nghi dần, nhất là trong giai đoạn đầu bỏ thuế khoán.
Tuy nhiên, từ thực tế cận Tết, nhiều ý kiến cho rằng, cần thêm hướng dẫn cụ thể cho các tình huống phát sinh phổ biến như bảng kê thay hóa đơn, cách xử lý khi hóa đơn không phản ánh đúng giá trị giao dịch, hay nghĩa vụ xuất hóa đơn với khách mua lẻ không có nhu cầu. Nếu không được hướng dẫn rõ, hộ kinh doanh rất dễ rơi vào tâm lý “làm cho xong”, tiềm ẩn rủi ro về sau.
Song song với chính sách, ngành thuế cũng đang đẩy mạnh hỗ trợ kỹ thuật. Hiện đã có hàng chục nhà cung cấp giải pháp cung cấp các gói phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử, kê khai – nộp thuế điện tử với chi phí phù hợp hơn. Nhiều hộ kinh doanh cho biết, nhờ các công cụ này, việc tổng hợp doanh thu trong mùa cao điểm Tết bớt thủ công và đỡ áp lực hơn.
Theo GS.TS Nguyễn Đức Thuận - Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam, bỏ thuế khoán là bước đi tất yếu để tăng minh bạch và công bằng. Tuy nhiên, với khu vực hộ kinh doanh vốn quen cách làm đơn giản, việc thay đổi ngay trong mùa cao điểm như dịp Tết là thách thức không nhỏ. “Hơn một tháng triển khai cho thấy hộ kinh doanh đã thích nghi bước đầu, nhưng những lúng túng cận Tết là điều khó tránh. Điều quan trọng là cơ quan quản lý cần tiếp tục đồng hành, hướng dẫn cụ thể, thay vì chỉ nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ” - ông Thuận nhận định.
Ở góc độ thực hành, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas Lê Văn Tuấn cho rằng, dịp cận Tết là thời điểm cần đặc biệt lưu ý quản lý dòng tiền. Khi giao dịch tăng mạnh, nếu không tách bạch tài khoản kinh doanh và cá nhân, không thống nhất nội dung chuyển khoản, hộ kinh doanh sẽ gặp khó khi đối chiếu dữ liệu sau này. “Minh bạch dòng tiền trong mùa cao điểm không phải để gây khó, mà để bảo vệ chính hộ kinh doanh khi cơ quan thuế rà soát” - ông Tuấn nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, sau hơn một tháng bỏ thuế khoán, nhiều hộ kinh doanh đã bước qua tâm lý lo ngại ban đầu. Tuy nhiên, trong những ngày cận Tết – khi áp lực buôn bán dồn dập, sự đồng hành kịp thời từ cơ quan thuế, các tổ chức hỗ trợ và nhà cung cấp giải pháp là yếu tố then chốt. Khi kỷ luật minh bạch đi cùng hỗ trợ thực chất, hộ kinh doanh sẽ yên tâm làm ăn, để mùa Tết không chỉ là cao điểm doanh thu, mà còn là bước chuyển vững chắc sang cách làm bền vững hơn.
